منو
آخرین مقاله های اضاف شده

قرآن کریم
دوشنبه 3 مهر 1396 سیمای حضرت ابراهیم علیه السلام در قرآن

نویسنده: زینب رفیع
منبع: اختصاصی سایت مرسلات

چکیده
این تحقیق با عنوان «سیمای حضرت ابراهیم(علیه السلام) در قرآن»، و به صورت روش کتابخانه ای تنظیم گردیده است. ابراهیم(علیه السلام) دومین پیامبر اولوالعزم و نیای بیشتر پیامبران پس از خود، از جمله موسی، عیسی(علیه السلام) و پیامبر اکرم(صلی الله علیه و آله) می باشد. در (صلی الله علیه و آله)3 آیه از 25 سوره ی قرآن، (صلی الله علیه و آله)9 بار نام این پیامبر بزرگ ذکر شده و از صفات برجسته و فضایل او بارها یاد گردیده و چهاردهمین سوره ی قرآن به نام اوست. از فضایل او که قرآن به آنها پرداخته و در این مجموعه بررسی شده است می توان موارد زیر را نام برد: مؤسس بنای کعبه، داشتن مقام اصطفا، زنده ساختن مردگان، تشرف به مقام خلَت، سیر در ملکوت، به منزله ی یک امّت، پدر مسلمین و الگوی انسان ها. حضرت ابراهیم(علیه السلام) در طول عمر با برکتش مبارزات زیادی به صورت احتجاجات علمی و شیوه های عملی با بت پرستان و مشرکان زمان خود داشت که از جمله ی آنها می توانیم به مبارزات او با آزر و نمرود اشاره کنیم. او امتحانات سنگین زیادی را نیز در این عرصه به خوبی به اتمام رساند که از مهم ترین آنها زنده بیرون آمدن از آتش نمرودیان، هجرت از سرزمین بت پرستان و ذبح فرزند است و خداوند به خاطر سربلند بیرون آمدن از این امتحانات به وی مقام امامت را اعطا کرد.
واژگان کلیدی: ابراهیم، امتحان، احتجاج، خلیل.
 
مقدمه
خالق جهان همه موجودات را هدایت شده آفرید(هدایت عمومی). از این میان انسان به جهت وجود استعداد خلیفه اللهی نیازمند هدایتی خاص شد. خدای حکیم پیامبران را فرستاد و آنها را به عنوان الگو معرفی کرد. ما بخش هایی از زندگی حضرت ابراهیم(علیه السلام) را که یکی از پیامبران اولوالعزم است و از سوی قرآن (ابیکم ابراهیم) پدر امت معرفی گردیده و اسوه و الگو قرار داده شده از نظرگاه قرآن مورد بررسی قرار می دهیم. بخش عمده قصه ابراهیم(علیه السلام) در قرآن اختصاص دارد به مبارزات وی با بت پرستی و دعوت به خدای یگانه و دین الهی و موانعی که مخالفان بر سر راه وی ایجاد   می کردند.
منابعی که در این مورد، استفاده شده است منابع تفسیری از جمله: نمونه، تفسیر المیزان، البرهان و ...می باشد.
ابراهیم(علیه السلام) از پیغمبران اولوالعزم و کانون قدس و طهارت است. وی یگانه خداپرستی است که در روی زمین موحد منحصر به او بوده و با یک دنیا دشمن موهوم پرستی مواجه شد و یکه و تنها با ایمان قوی و نیتی پاک، نمرود و نمرود صفتان را از پای در آورد.
 
شرح زندگی فردی حضرت ابراهیم(علیه السلام)
تولد ابراهیم(علیه السلام)
در قرآن کریم نام «آزر» به عنوان (پدر ابراهیم) ذکر شده و او را مردی بت پرست که در پرستش بت ها پافشاری داشته معرفی کرده است. آزر نمی تواند پدر ابراهیم باشد چرا که او مشرک بوده و حتی بت ساز و بت فروش بوده است. از آن چه در روایات آمده فهمیده می شود که آزر جدّ مادری ابراهیم یا عموی آن حضرت بوده است که چون تازخ، پدر وی، در زمان کودکی او از دنیا رفته بود آن بزرگوار در تحت تکفل او به سر می برده و به همین دلیل او را پدر خطاب کرده است.[1]
نمرود(پادشاه زمان) به سببی مطلع شد که مولودی به دنیا خواهد آمد و زوال ملک نمرود به دست اوست پس دستور داد همه پسرانی که در آن سال به دنیا آمده بودند یا به دنیا می آمدند به قتل رسانند اما بر خلاف تمام سخت گیری ها، نطفه ی ابراهیم در رحم مادر جایگیر شد.[2] وقتی زمان ولادت او فرا رسید مادرش به غاری رفت و او را زایید و در پارچه ای پیچید و در همان غار مخفی کرد و به شهر بازگشت. پس از آن، به دور از چشم دیگران به او سرکشی می کرد و خداوند نیز با قدرت لایزال خودش از سر انگشتان ابراهیم شیری فراوان برای تغذیه آن کودک فراهم آورد.[3]
سیزده سال از این ماجرا گذشت و ابراهیم بزرگ شد تا این که در یکی از دیدارهای مادر و فرزند ابراهیم از او خواست که وی را نیز با خود به شهر ببرد. مادر به ناچار راز سیزده ساله را برای آزر (پدر خوانده ی حضرت) فاش ساخت و او موافقت کرد تا ابراهیم با یک صحنه سازی به صورت پسر خوانده به جمع خانواده ی آزر بپیوندد و به این ترتیب ابراهیم(علیه السلام) وارد اجتماع شد.[4]
روایات زادگاه او را شهر «اور» در سرزمین بابل دانسته اند.[5]
قرآن کریم در آیات 3(صلی الله علیه و آله) و 3(علیه السلام) نجم و نیز 19 سوره اعلی، از کتاب آسمانی ابراهیم(علیه السلام) با عنوان «صحف ابراهیم» یاد کرده است. تعبیر «صحف» با لفظ جمع می رساند که این کتاب آسمانی بخش هایی داشته است.[6] روایتی از امام باقر(علیه السلام) حاکی از آن است که این صحف نزد ایشان بوده است.[7] طبق روایتی از امام صادق(علیه السلام) صحف ابراهیم در نخستین شب از ماه رمضان نازل شده است.[8]
حضرت 1(علیه السلام)5 سال عمر کرد و مدفن او در سرزمین فلسطین در حبرون است.[9]
 
فضائل فردی در قرآن
فضائل آن حضرت بر اساس ترتیب ذکر در قرآن کریم چنین است:
1.  مؤسس بنای کعبه: به استناد آیات قرآن و روایات اهل بیت: مفسران شیعه به اتفاق برآنند که کعبه پیش از ابراهیم(علیه السلام) وجود داشته است.[10] آیات قرآن، فرمان بنای کعبه به ابراهیم(علیه السلام) را به صراحت باز نگفته، ولی در روایات بیان شده که او از سوی خداوند متعال به بنای کعبه مأمور بوده است،[11] بلکه در روایتی از امام صادق(علیه السلام) تصریح شده که ابراهیم و اسماعیل(علیه السلام) هر دو در این زمینه مأمور بوده اند.[12]
2. اصطفا: که مصدر باب افتعال از ریشه ی «صفو» به معنای پیراستگی کامل می باشد.[13] علامه طباطبایی در توضیح آیات 130 و 131 بقره می نویسد: مقام اصطفا بعینه همان مقام تسلیم و    جمله ی «إذ قال له ربّه اَسلِم» تفسیر «اصطفیناه» می باشد. وی تصریح می کند که در این آیه ابراهیم(علیه السلام) به اسلام فرمان یافته و آن را به اختیار پذیرفته است.[14]
3. زنده ساختن مردگان: همان گونه که آیه 2(صلی الله علیه و آله)0 سوره بقره نشان می دهد، این درخواست به هدف آرامش قلب صورت گرفته اما این که آرامش قلب درباره ی چه امری است اطمینان به خلّت،[15] نشان دادن قدرت الهی به نمرود، اطمینان به نجات از دست نمرود و زدودن تردیدهای مردم[16] از این جمله اند. گذشته از این نظریات به استناد آیه آرامش موردنظر درباره معاد بوده است البته این پرسش برای ازدیاد ایمان و یقین بوده است نه از سر تردید.[17]
4. تشرف به مقام خلّت: با توجه به آیه ی 125 سوره نساء، «خلیلاً» یا از ریشه «خُلّت» به معنای دوستی است یا از «خَلّت» به معنای نیاز ولی از آنجا که آیه فوق می گوید: خداوند این مقام را به ابراهیم(علیه السلام) داد استفاده می شود که منظور همان معنی دوستی باشد.[18]
5. سیر در ملکوت: آیات (علیه السلام)4 تا (علیه السلام)(صلی الله علیه و آله) از سوره ی انعام در مورد سیر در ملکوت صحبت می کند. ملکوت اشیا همان ملکوت مطلق خداوند بر سراسر هستی است.[19] ارائه ی ملکوت به ابراهیم یعنی احاطه علمی او به موجودات هستی و حوادثی که در هستی رخ می دهد.[20] آیه