منو
تبليغات
تربیتی روانشناسی

زوجین
پنجشنبه 21 مرداد 1395 بررسی تأثیر شناخت متقابل زوجین بر آرامش آنان
نویسنده: فاطمه نارنجکار
منبع: اختصاصی سایت مرسلات
 
چکیده
پژوهش حاضر، با عنوان«بررسی تأثیر شناخت متقابل زوجین بر آرامش آنان» با روش کتابخانه‌ای کوششی است جهت پاسخ به سؤال«شناخت متقابل زوجین چه تأثیری بر آرامش آنان دارد؟». شناخت زوجین از یکدیگر، فرآیندی است که تمام مراحل مختلف زندگی زناشویی، اعم از قبل و بعد از ازدواج را دربرمی‌گیرد. به طور صریح می‌توان اذعان نمود که«شناخت قبل و بعد از ازدواج» آثار مثبتی را بر زندگی زوجین خواهد داشت و با شناخت معیارهای صحیح همسرگزینی در مرحله‌ی قبل از ازدواج، حقوق، وظایف، تفاوت‌ها و نیازهای متقابل، در بعد از ازدواج است که می‌توان از عوامل اختلاف و اشتداد زوجین در زندگی جلوگیری کرد، عواطف و احساسات را به خوبی مدیریت نمود و در برابر فتنه‌ها و انحرافات خانوادگی مقاومت کرد. هم‌چنین شناخت آسیب‌ها و موانع شناخت (مانند ازدواج تحمیلی، عجله و شتاب‌زدگی، عدم درک متقابل و ...)و راهکارهای دفع این موانع در روند آرامش خانواده تأثیر بسزایی دارد. بنابراین موفقیت همسران در هدایت زندگی خود و خانواده‌ی خویش، مرهون شناخت درست آنان می‌باشد. این شناخت موجب بهبود روابط خانوادگی و ایجاد آرامش و تفاهم در زندگی زوجین می‌شود.
واژگان کلیدی:شناخت، آرامش، زوجین و ...
 
 
مقدمه
پیمان مقدس زناشویی، رشته‌ای است آسمانی که قلب‌ها را به هم پیوند می‌زند، دل‌های پریشان را آرامش می‌دهد و افکار پراکنده را به سوی یک هدف متوجه می‌سازد. خانه، جایگاه عشق و محبت، کانون انس و مودت و بهترین آسایشگاه است. خداوند متعال در قرآن مجید در آیه 21 سوره روم از این نعمت بزرگ چنین یاد می‌کند:
«وَ مِن آیاته أن خلق لکم مِن انفسکم أزواجاً لِتَسکنوا الیها و جعل بینکم موده و رحمه إنَّ فی ذلک لآیات لقوم یتفکّرون.»«و از نشانه‌های او این که از خودتان همسرانی برای شما آفرید تا بدان‌ها آرام گیرید و میانتان دوستی و رحمت نهاد، آری در این(نعمت)برای مردمی که می‌اندیشند قطعاً نشانه‌هایی است.»
بر طبق آیه، ازدواج عامل آرامش زوجین در کنار یکدیگر می‌باشد. رابطه زوجین، امری است مافوق غریزه جنسی و براساس محبت، عشق و دوست داشتن پایه‌ریزی شده است. خدای مهربان یک چنین نعمت گران‌بهایی را به بشر عطا کرده است اما افسوس که او از این نعمت بزرگ قدردانی نمی‌کند و چه بسا این کانون مهر و مودت به زندانی تاریک بلکه جهنمی سوزان تبدیل می‌شود که زوجین ناچارند تا آخر عمر در آن زندان تاریک به سر برند و یا پیمان مقدس زناشویی متلاشی شود. در تشریح علت این پدیده یک عامل بیش از همه مؤثر است و آن این که در شناخت همسر در مرحله‌ی قبل و بعد از ازدواج محاسباتی صحیح صورت نگیرد و اساس زندگی را اندیشه‌های نسنجیده تشکیل دهد امّا اگر در گزینش همسر، اصول صحیح رعایت شود و در طول ازدواج(زندگی مشترک)، حقوق، وظایف، تفاوت‌ها و نیازهای متقابل شناسایی گردد، بخش عظیمی از طلاق‌ها و فراق‌ها و مخصوصاً در جامعه معاصر، طلاق عاطفی درخت زندگی را نمی‌خشکاند.
آشنایی و معرفت زن و مرد از یکدیگر منحصر به قبل از ازدواج نبوده و دامنه این شناخت، چنان وسیع و گسترده می‌باشد که به بعد از ازدواج نیز خواهد رسید. فرآیند شناخت متقابل زوجین، چشمانی باز، عقل سلیم و انتخاب دینی، منطقی و مستدل را برای داشتن زندگی آرام می‌طلبد. شناخت متقابل زوجین از یکدیگر رابطه‌ای دو سویه و منطقی است که آرامش روحی و جسمی را به دنبال خواهد داشت.
شناخت یک جریان و پدیده‌ای است که به صورت نسبی و مستمر تداوم می‌یابد و به مرور زمان و با تلاش زوجین به درجه‌ی کامل‌تری می‌رسد که بخش محدودی از آن در قبل از ازدواج و بخش اعظم آن در زندگی زناشویی حاصل می‌شود.
شناخت همسر به معنای تکمیل و تکامل جنبه‌های وجودی طرفین است که موجب سازگاری و هماهنگی همسران می‌گردد. یکی از راه‌های شناخت همسر، شناخت قبل از ازدواج می‌باشد که صحیح بودن عملکرد این شناخت نقش مؤثر و مفید بخش را در بعد از ازدواج مهیّا می‌سازد. هم‌چنین در بعد از ازدواج، شناخت حقوق، وظایف، تفاوت‌ها و تأثیر و تأثری که زوجین از هم می‌پذیرند و برآوردن نیازها و احساسات شان توسط یکدیگر در ایجاد آرامش ، عشق و محبت در زندگی آنها تأثیر بسزایی دارد و زندگی آنها از پایداری برخوردار می‌شود.
نگارنده با توجه به این نیاز فردی – اجتماعی و روحی- روانی و احساس ضرورت آن، تحقیق حاضر را به روش کتابخانه‌ای نگاشته است. این تحقیق، با رویکرد دینی و روان‌شناسی به بررسی ابعاد شناخت زوجین در مراحل قبل و بعد از ازدواج، آسیب‌های شناخت زوجین و ارائه راهکارهای آن پرداخته است.
بالا رفتن آمار طلاق در کشور به دلیل نبود شناخت صحیح و کافی زوجین است؛ باید قبل از علاقه‌مند شدن به کسی طرف مقابل را شناخت زیرا انتخاب‌های غلط و بدون علم و تدبیر، طلاق زوج‌ها در سال‌های اول ازدواج را به همراه دارد.
زن و شوهر برای رسیدن به آرامش باید نیازهای یکدیگر را بدانند و برای برطرف کردن آن تلاش کنند. زیرا در رابطه زناشویی، اگر نیازها، حقوق، وظایف و تفاوت‌ها شناخته و برآورده شود، آرامش به وجود می‌آید.
ضرورت انجام این تحقیق از لحاظ نظری، نیاز به آگاهی زوجین از تأثیر یا تأثیراتی است که شناخت متقابل بر آرامش آنان خواهد داشت.
و از لحاظ کارکردی نیز، این ضرورت با نیاز اساسی زوجین به آگاهی از تغییر و تحولاتی است که در اثر عدم شناخت زوجین از یکدیگر در خانواده‌ها به عنوان مهم‌ترین رکن جامعه، به وجود می‌آید و از آنها سلب آرامش نموده و در نهایت فروپاشی خانواده‌ها را در پی خواهد داشت. زوجین با مطالعه‌ی این تحقیق، تجربه لازم را برای برپایی و حفظ یک زندگی سرشار از آرامش و لطافت به دست خواهند آورد، که با شناخت کامل زوجین در مراحل قبل و بعد از ازدواج مهیّا می‌گردد.
هدف از انتخاب این موضوع، خدمت به جامعه جوان کشور و گامی در جهت کم شدن اختلافات خانواده‌ها که ریشه در عدم شناخت زوجین دارد، بهبود اوضاع عاطفی زوجین و کمک به افراد سطحی‌نگر جامعه که مسیرشان ناخودآگاه به جدایی عاطفی کشیده می‌شود.
به عبارت دیگر، هدف غایی، ایجاد آرامش در کانون خانواده است. بنابراین در این رساله، مباحثی چون شناخت معیارهای همسرگزینی، شناخت حقوق و وظایف، شناخت تفاوت‌ها و نیازهای متقابل و آگاهی از موانع شناخت در مرحله همسرگزینی و زندگی زناشویی، بررسی می گردد.
 
مفهوم شناخت
به آشنایی، ادراک، فهم و دریافت در لغت[1] و به فرآیندهای روانی که در فراگیری و سازمان‌دهی و کاربرد دانش دخالت دارد، در اصطلاح، شناخت می‌گویند.[2] بنابر بحث پژوهش حاضر، شناخت در زندگی زناشویی، یک جریان و پدیده‌ای است که به صورت نسبی و مستمر تداوم می‌یابد و به مرور زمان و با تلاش زوجین به درجه کامل‌تری می‌رسد، که بخش محدودی از آن در قبل از ازدواج و بخش اعظم آن در دوران زندگی مشترک، حاصل می‌شود.
 
ضرورت شناخت متقابل زوجین
اگر ازدواج را به رابطه انسانی فرد با فرد تعبیر نماییم و این رابطه در نزدیک‌ترین و عمیق‌ترین شکل آن برقرار شود، تبلور آن، چیزی جز زندگی زناشویی نیست. در چنین ارتباط ویژه‌ای، شناخت متقابل زوجین، عامل پایه و زیرساز محسوب می‌شود.
امروزه بسیاری از اختلاف‌های زندگی و طلاق‌ها، به خاطر عدم شناخت و درک صحیح صفات و روحیات زوجین از یکدیگر است و لذا با شناخت همسر و تطبیق پیدا کردن با روحیات او بسیاری از زمینه‌های اختلاف در زندگی از بین می‌رود.[3]
 
شناخت قبل از ازدواج
اساساً هر حرکت و هر کاری که انسان می‌خواهد انجام دهد باید با آگاهی و شناخت باشد. یعنی انسان باید از چرایی آن کار، آگاهی و اطلاع داشته باشد. حضرت علی7 در این باره به کمیل می‌فرماید: «ای کمیل، هیچ حرکتی و کاری نیست جز این که در آن به شناختی نیازمندی». بی‌شک مرحله‌ی انتخاب همسر، از این اصل مستثنی نیست.[4]
شناخت یکدیگر قبل از ازدواج، قدرت تصمیم‌گیری دختر و پسر برای جواب مثبت یا منفی را بالا می‌برد. هر چه قدر شناخت، بیشتر و اصولی‌تر باشد، توانایی فکر کردن، بیشتر و بهتر خواهد شد و کاری که براساس آگاهی و معرفت شروع شود یا پایان پذیرد، پشیمانی کمتر و مسئولیت‌پذیری و پیشرفت والاتری را فرا روی فرد قرار می‌دهد.
بنابراین لازم است که زوجین ابتدا با مفهوم ازدواج و اهداف آن آشنایی پیدا کنند تا بتوانند با توجه به اهمیت این موضوع، در انتخاب همسر دقت و توجه بیشتری را مبذول نمایند و شناخت بیشتری نسبت به ایده‌های صحیح در انتخاب همسر را برای خود آشکار سازند.

مفهوم ازدواج
ازدواج، سنت دیرینه‌ای است که در آن مرد و زن زندگی مشترکی را آغاز می‌کنند و پیمان می‌بندند که مصاحب و یار و غمخوار یکدیگر باشند و به یکدیگر، عشق بورزند و با ازدواج بر تنهایی خویش پایان دهند.[5]
ازدواج و تشکیل خانواده از نظر اسلام مهم است، زیرا سنگ بنای حیات جامعه است، هرگونه اقدام و رشد اجتماعی در سایه خانواده‌ها حاصل می‌شود، عامل ثبات و سازش اجتماعی است و سعادت جامعه تا حدود زیادی در گرو آن است.[6]
 
اهداف ازدواج
اهداف ازدواج عبارتند از:

1. ارضای غریزه‌ی جنسی:
در بین غرایز، غریزه‌ی جنسی، بسیار قوی و سیری‌ناپذیر است که خداوند متعال براساس تدبیر حکیمانه‌ی خود در زن و مرد قرار داده است.
اسلام به منظور تحکیم بنیان اجتماعی اقوام و ملل، بهره‌برداری صحیح از غریزه‌ی جنسی و جلوگیری از مفاسد زیادبی بندوباری و زیان‌های ناشی از عزوبت، به تحکیم و تنظیم مبانی ازدواج سفارش کرده است.[7]
2. رشد و تکامل شخصیت: ازدواج یعنی تکمیل شدن؛ زن و مردی که ازدواج می‌کنند در واقع به نوعی تکامل می‌رسند و عیوب و نقص‌های خود را در پناه یکدیگر از میان برده و به اوج سعادت دست می‌یابند.[8]
3. آرامش روانی:خداوند متعال که آفریننده‌ی انسان است و خصوصیات و فطریات و غرائز او را می‌داند، آفریدن زن و مرد و قرار گرفتن آنان در کنار یکدیگر را از حکمت‌ها و آیات خود و ازدواج را سبب مودّت و آرامش انسان معرفی می‌فرماید[9]:«وَمِنْ آیَاتِهِ أَنْ خَلَقَ لَکُم مِّنْ أَنفُسِکُمْ أَزْوَاجًا لِّتَسْکُنُوا إِلَیْهَا وَجَعَلَ بَیْنَکُم مَّوَدَّ