منو
تبليغات
تربیتی روانشناسی

تأثیر لباس بر سلامت انسان
پنجشنبه 21 مرداد 1395 تاثیر لباس بر سلامت انسان از منظر اسلام و علم
نویسنده: مهدیه اکرمی فر
منبع: اختصاصی سایت مرسلات
چکیده
لباس به عنوان وسیله ای که تقریباً به طور دائم در تماس با بدن انسان است می تواند با توجه به اختلاف رنگ، جنس، مدل و اندازه ای که دارد تأثیرات متفاوتی بر سلامت انسان داشته باشد و اگر مطابق با موازین شرع مقدس اسلام و دستورهای معصومین انتخاب شود می تواند به عنوان عاملی درجهت حفظ سلامت انسان واقع گردد.
باتوجه به روایات ، پوشاک به دو دسته کلی مناسب و نامناسب تقسیم می شوند و مناسب ترین لباس لباسی است که پاکیزه باشد ، رنگ آن سفید باشد ، جنس آنپنبه و یاکتان باشد ، خوشبو و راحت باشد وآنگونه که از روایات فهمیده می شود معصومین بیشتر به آثار لباس بر سلامت روح توجه داشته اند و آثاری مثبت از جمله خضوع، حلم، مهارت نفس سرکش و آراستگی و قرار گرفتن در امان خداوند را در ارتباط با انتخاب لباس مناسب و آثار ی منفی همچون کبر و ذلت و اندوهناکی و دشمنی خداوند با انسان را در ارتباط با لباس نامناسب مطرح فرموده اند همچنین تأثیر برخی از ویژگیهای لباس از جمله رنگ، جنس، مدل و اندازه آن تا حدودی برسلامت انسان در علم کلاسیک بررسی و مورد آزمایش قرار گرفته است و ماحصل این آزمایشات نشان دهنده اهمیت گفتار معصومین در چندین قرن پیش است.
با آزمایشاتی که در تأثیر رنگها بر انسان انجام شده مشخص شده است که از میان تمام رنگها، رنگ سفید از اهمیت بیشتری برخوردار است و کار برد بیشتری د رجهت حفظ سلامتی انسان داراست و همچنین پوشاک پنبه ای و کتانی بهترین پوشاک، از نظر سنخیت داشتن با بدن انسان می باشند و پوشاکی که تنگ باشند ، خطر ابتلا به بیماریهای مختلف از جمله تنگی نفس، اختلال خون رسانی، ایجاد خستگی، مشکلات گوارشی و حساسیت و آلرژی پوستی را افزایش خواهند داد و پوشاکی که مطابق با فرهنگ بیگانگان و کفار انتخاب شوند تأثیراتی همچون انواع فسادهای اخلاقی و آلودگی های جنسی و بیماریهای گوناگون آمیزشی و طلاق را به همراه خواهند داشت و لباسهایی که جهت شهرت طلبی و مطابق با امیال نفسانی انتخاب گردد، موجب برانگیختن حسرت افراد واتلاف عمر و ضایع کردن حق دیگران شده و آنها را به رذایل اخلاقی همچون غرور و خودپسندی و خودنمایی گرفتار خواهد کرد.
واژگان کلیدی: سلامت جسم، سلامت روح، لباس، تأثیر­­
 
مقدمه
انسانها برای پیمودن مسیر تکامل نیازمند دستورات الهی می باشند که از طریق وحی توسط پیامبران و انتقال به امامان معصوم به دست آنها رسیده است.
چرا که همانگونه که هر سازنده ای طرز کارکرد محصول خویش را بهتر می داند خالق هستی به عنوان احسن الخالقین می داند که انسان که یکی از مخلوقات اوست چه نیازهایی دارد به همین دلیل زمانیکه آدم و حوا را به زمین فرستاد اولین نیازی که از آنان برطرف فرمود لباسی از بهشت برای ایشان نازل فرمود تا عیوب آنان را بپوشاند و موجب آراستگی آنان گردد.
پس لباس یکی از اولین نیازهای انسان است که دارای ویژگیها و انواع متفاوتی می باشد که توجه به هر یک از این ویژگیها و شناخت آنها آنگونه که آفریدگار هستی تشخیص داده بسیار لازم و ضروری می باشد. ما می توانیم ویژگی لباسهای مناسب و نامناسب را با توجه به گفتار گرانبهای ائمه معصومین شناسایی کرده و با شناخت آثار آنها و به کاربردن فرمایشات ایشان گامی در جهت سلامتی خویش و سیر تکاملمان برداریم و بدین ترتیب جامعه ای سالم لااقل از ناحیه انتخاب پوشاکی مناسب داشته باشیم.
در این مقاله که با روش کتابخانه ای نوشته شده است ابتدا به بیان ویژگی های لباس پیامبر به عنوان اسوه دین و سپس ویژگی های لباس مناسب و نا مناسب از دیدگاه اسلام و در پایان به بیان تأثیر این ویژگی ها بر سلامت انسان پرداخته خواهد شد.
لباسهای پیامبر
لباسهای پیامبر اسلام شامل دو دسته: لباسهای معمولی و نظامی بود.
لباسهای معمولی ایشان شامل لباسهای سراسری، عمامه، تن پوش، پائین پوش و پاپوش و کمربند بود. ایشان از لباسها با رنگ های مختلف (سبز، سفید، قهوه ای، زرد، مشکی) با توجه به موقعیتهای متفاوت استفاده می فرمود که همگی نسبتاً گشاد بوده و از جنس پنبه یا کتان بودند[1] و بیشتر لباسهایش سفید رنگ بوده و به پوشیدن رنگ سفید بسیار سفارش می فرمود[2].
ایشان لباس وصله داری داشت که گاهی آنرا می پوشیدو بلندی لباسهای آن حضرت تا بالای قوزک پاها بود[3].

ویژگی لباس مناسب از نظر معصومین
باتوجه به روایات معصومین لباس مناسب، لباسی است که حلال باشد، پاکیزه و آراسته باشد[4]، از جنس پنبه یا کتان باشد[5]، معطر و خوشبو باشد[6] و رنگ آن بهتر است سفید باشد[7] و گاهی زبر و خشن باشد[8] و مقتصدانه انتخاب شود[9].

ویژگی لباس نامناسب ازنظر معصومین
لباس های نامناسب از دیدگاه معصومین لباسهایی است که به اندازه ای بلند هستند که روی زمین کشیده می شوند و استفاده از این لباسها نشان از تکبر معرفی شده است[10] و لباس شهرت که پوشنده آن مطرود خداوند است[11].و آنچه که مخصوص جنس مخالف باشد[12]و لباس فاخر که جهت تکبرورزیدن پوشیده می شود[13] و آنچه که با پوشیدن آن انسان شبیه بیگانگان و کفار شود[14]و لباسی که به رنگ سیاه باشد، کراهت دارد مگر عمامه و عبا[15]و لباسی که به رنگ ارغوانی باشد[16]و لباس حریر خالص و طلا بافت برای مردان که از خصلتهایی است که موجب هلاکت قوم لوط شد[17]و لباس نازک برای زنان[18]و لباس بزرگسالان که شبیه به جوانان باشد[19] و همچنین لباسی که تجملی باشد که پوشیدن آن نشانه همراهی با شیطان معرفی شده است[20].

آداب لباس پوشیدن
آداب زیادی برای پوشیدن لباس به خصوص هنگام پوشیدن لباس نو در روایات بیان شده که از میان آنها می توان به بسم الله گفتن هنگام پوشیدن لباس[21] و ایستاده پوشیدن لباس پائین تنه[22] و پوشیدن پیراهن قبل از شلوار و رو به قبله پوشیدن[23] و وضوگرفتن و دعا خواندن هنگام پوشیدن لباس نو و صدقه دادن به فقیران[24] اشاره کرد که رعایت این آداب می تواند به حفظ سلامتی انسان کمک کند.

آثار لباس مناسب بر سلامت روح و جسم انسان(در روایات)
با بررسی روایات مختلفی که در مورد لباس بیان شده فهمیده می شود که اگر لباس، مناسب انتخاب شود می تواند آثار قابل توجهی بر سلامت جسم و رو ح انسان داشته باشد یکی از این آثار آراستگی ظاهر انسان است[25] که موجب نشاط دل، وجاهت اجتماعی و حفظ حرمت انسان می شود[26]. اثر دیگر برطرف شدن غم و اندوه با پوشیدن لباس پاکیزه[27]و نعلین زرد می باشد[28]و بخشیدن لباس به فقیر موجب تواضع و خشوع دل و مهار شدن نفس سرکش خواهد شد[29]. قوی شدن بدن با پوشیدن لباس کتان[30]و افزایش طول عمر انسان با پوشیدن لباس سبک و کفش راحت[31] و جلای چشم و افزایش مال و فرزندان با پوشیدن نعلین زرد[32] از جمله آثار دیگری است که می توان برای لباس مناسب نام برد.

آثار لباس نامناسب بر روح و جسم انسان
یکی از آثار پوشیدن لباس نامناسب خوار شدن نزد خدای متعال است که با پوشیدن لباس بیگانگان حاصل می شود[33] و دیگری ذلت و پستی انسان و دشمنی خداوند با او در گرو پوشیدن لباس شهرت[34] و همچنین الم و اندوهناکی انسان هنگامی که لباس پائین تنه را ایستاده بپوشد[35] و نعلین سیاه برپا کند[36].

عوامل موثر در تأثیرات جنس لباس
عوامل تأثیر گذار باتوجه به جنس لباس به سه دسته کلی تقسیم می شوند: تولید و انتقال بار الکتریکی، قابلیت نفوذ پوشاک و بازتاب و دفع تشعشات درونی و بیرونی.
هریک از این عوامل به گونه ای می توانند باتوجه به جنس لباس متغیر باشند و آثار متفاوتی را بر انسان ایجاد کنند. در میان همه انواع پوشاک، آنهایی که از جنس پنبه یا کتان تهیه شده باشند مناسبترین پوشاک محسوب می شوند چون بار الکتریکی را در بدن افزایش نمی دهند و بدین وسیله موجبات آرامش اعصاب و افزایش تحمل انسان را فراهم می کنند و به دلیل داشتن شباهت بیشتر با پوست انسان از نظر فیزیولوژیکی قابلیت نفوذ بیشتری داشته و به دفع حرارت مازاد بدن کمک کرده و با جلوگیری از اختلالات ناشی از عدم دفع حرارت مازاد بدن در تضمین سلامت انسان نقش موثری ایفا می کنند[37].

خواص الیاف مختلف و تأثیر آن بر سلامت انسان
الیاف به طور کلی به دو دسته مصنوعی و طبیعی تقسیم می شوند.
الیاف طبیعی هم به سه دسته کلی لیف های نباتی، حیوانی و معدنی تقسیم می شوند که از این میان برای تهیه انواع پارچه ها بیشتر از پنبه، کتان، پشم و ابریشم استفاده می شود[38].
خواص پارچه های کتانی:
این پارچه ها دارای سطحی صاف و درخشنده اند و زودتر از پنبه تمیز می شوند. لذا در مصر باستان به عنوان سمبل خلوص و پاکی شناخته می شوند. جاذب خوب آب هستند و جذب کننده عرق بوده و با خیس شدن باعث خنک شدن می شوند
[39].
چنانچه لباس زیر انسان در چهار فصل از پارچه کتانی باشد، پوست بدن که مظهر سلامتی است نرم و لطیف نگه داشته می شوند و از لاغری غیرطبیعی نیز ممانعت به عمل می آید[40].
باتوجه به صاف بودن سطح ظاهری الیاف آن نسبت به کثافات و باکتری ها حساس می باشد و از این خاصیت کتان استفاده بهداشتی می گردد و معمولاً برای تهیه روپوش پزشکان و دستمال جیبی از کتان استفاده می شود[41].
خواص پارچه های پنبه ای (نخی):
پارچه هایی که از الیاف پنبه تهیه می شوند هادی حرارت هستند و حرارت بدن را به بیرون منتقل می کنند در نتیجه خنک هستند و عایق حرارتی خوبی نیز می باشند و تهویه بدن با این پارچه ها بهتر صورت می گیرد[42].
این پارچه ها در برابر سائیدگی مقاوم هستند و به راحتی لکه گیری و شستشو می شوند[43]. در سراسر جهان برای پانسمان سوختیگها و زخمها از پارچه های پنبه ای خالص استفاده می شود چرا که این پارچه ها با خواص منحصر بفرد خود موجب بهبود سریعتر زخم می شوند و هیچ گزارشی راجع به حساسیت پوست در برابر منسوجات پنبه ای داده نشده است[44]. الیاف پنبه چون بیشترین سنخیت را با بدن انسان دارند بیشترین هماهنگی را با بدن انسان دارا می باشند[45]
خواص پارچه های پشمی:
پشم الیافی حیوانی است که از پروتئین مخصوصی به نام کراتین تشکیل شده است.
از خواص فیزیکی پشم می توان به خاصیت ارتجاعی آن، نازکی و ظرافت، درخشندگی و شفافیت استحکام و جذب رطوبت و گرمی و الکتریسیته بودن آن اشاره کرد[46].
پارچه های تهیه شده از پشم به علت ذخیره شدن هوا در بین الیاف آنها، عایق می باشند و از دفع